അക്കാര്യം ആദ്യമേ തോംസൺ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. കുട്ടികളെ മുഷിയാതെ എങ്ങനെ നടത്തിക്കും എന്നൊരു ചെറിയ ആശങ്ക എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു.  രാവിലെ 8.30 നു തന്നെ കൊളോസിയം പരിസരത്തു എത്തിയാൽ പാർക്കിംഗ് കിട്ടാൻ എളുപ്പമായിരിക്കും, നേരത്തെ ഇറങ്ങാം എന്ന് തലേന്ന് രാത്രി തോംസൺ ഓർമ്മിപ്പിച്ചിരുന്നു.  എന്നാൽ പ്രതീക്ഷിച്ച പോലെ ഞങ്ങൾ ഇറങ്ങിയത് ഏതാണ്ട് 9.30 നാണ്.  

റോം  നഗരത്തെക്കുറിച്ച്  പറയാനാണേൽ നിർത്താതെ പറയാനുണ്ട്.. ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ 3000 വർഷത്തെ ചരിത്രം ആധുനിക ജീവിതവുമായി വിളക്കി ചേർത്തു നിർത്തിയിരിക്കുന്ന ഒരു തുറന്ന മ്യൂസിയമാണ് റോം. ദുബായ് പോലുള്ള നഗരങ്ങൾ പഴമയുടെ ലാഞ്ചന പോലും പുറത്തു കാണാത്തെ തുടച്ചു നീക്കി  ആധുനികവൽക്കരണം നടത്തുമ്പോൾ പഴയതിന് പരമാവധി സംരക്ഷണം കൊടുത്തും പുതുക്കി പണിതും സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുകയാണ് റോം.  റോമിന്റെ ആധുനിക രൂപത്തിലുള്ള വികസനത്തിന്  അതൊരു തടസ്സമാണെങ്കിലും ആ പഴമയാണ് റോമിന്റെ ഭംഗിയും മുഖമുദ്രയും. പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിച്ചു മാറ്റാതെ നിലനിർത്തുന്നതിനാൽ റോഡും തെരുവിലെ വഴികളും വീതി കുറവാണ്.  അതനുസരിച്ചു ട്രാഫിക്കും ഞെങ്ങി ഞെരുങ്ങിയാണ് നീങ്ങുന്നത്.  ഹോട്ടലിൽ നിന്നിറങ്ങി കുറച്ചു ദൂരം ചെന്നപ്പോഴേക്കും  AD 270 കളിൽ ബാർബേറിയൻ അധിനിവേശത്തിൽ നിന്നും റോമിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിർമ്മിച്ച 19 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ നിർമ്മിച്ച Aurelian wall എന്ന കൂറ്റൻ മതിലിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. 10 മീറ്റർ ഉയരത്തിലും 3.5 മീറ്റർ കനത്തിലുമാണ് ഈ മതിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.  അങ്ങിങ്ങായി പലയിടത്തും പൊളിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇപ്പോഴും പ്രൗഡിക്ക്  ഒരു കുറവുമില്ലാതെ ഈ മതിൽ റോം നഗരത്തിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നത് കാണാം...

പള്ളികളുടെയും water fountains ന്റെയും നഗരമാണ് റോം. 900 ത്തിലേറെ ചർച്ചുകളും 280 ലേറെ fountains ഉം റോം നഗരത്തിലുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്‌.  ഇറ്റാലിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജോർജിയ മെലോണി ഇക്കാര്യം നരേന്ദ്ര മോഡിക്ക് വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുന്നതിന്റെ വീഡിയോ ഈയിടെ പലരും കണ്ടിരിക്കും...

പൂച്ചകൾക്ക് പ്രത്യേക അവകാശം ഉള്ള നഗരം കൂടിയാണ് റോം. അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന അവയെ ആരും. ഉപദ്രവിക്കാൻ പാടില്ല.  

പൂർണ്ണ അധികാരമുള്ള മറ്റൊരു രാജ്യം കൂടി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നഗരം എന്ന പെരുമ കൂടിയുണ്ട് റോമിന്.  വത്തിക്കാൻ സിറ്റി എന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യം റോമിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ഈജിപ്റ്റിൽ ഇന്ന് നിലവിലുള്ളതിനേക്കാൾ ഈജിപ്ഷ്യൻ പുരാതന വസ്തുക്കൾ റോമിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ. അധികാരവും കൈക്കരുത്തും ഉപയോഗിച്ചു പുരാതന കാലത്ത് കടത്തി കൊണ്ടുവന്നവ. അവയിൽ പലതും വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയത്തിൽ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയും.

റോമിലെ തെരുവുകളുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ് ലാവ കല്ലുകൾ പാകിയ ചെറിയ റോഡുകളും ഈടു വഴികളും... ഉരുകിയൊലിക്കുന്ന ലാവയിൽ നിന്നും രൂപം കൊണ്ട കറുത്ത കല്ലുകൾ കൊണ്ടുള്ള വഴികൾ കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയാണ്.  1500 കളിൽ പാകിയ ലാവ കല്ലുകളാണ് ഇന്നും റോമിലെ തെരുവിൽ നാം കാണുന്നത്. ബലമേറിയ ലാവ കല്ലുകൾക്കിടയിലെ വിടവിലൂടെ വെള്ളം ഊർന്നു പോകുന്നതിനാൽ ഒരു കേടും കൂടാതെ ഇവ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നിലനിൽക്കും.  റോമിലെ കല്ലുകൾ പോലും നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ കഥ പറയുമെന്ന് ചുരുക്കം.. കോടിക്കണക്കിന് കാൽ പാദങ്ങൾ പതിഞ്ഞ അതേ വഴികളിലൂടെയാണ് നമ്മളും നടക്കുന്നതെന്നതാണ് അതിന്റെ പ്രത്യേകത.

അക്കാര്യം ആദ്യമേ തോംസൺ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. കുട്ടികളെ മുഷിയാതെ എങ്ങനെ നടത്തിക്കും എന്നൊരു ചെറിയ ആശങ്ക എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു.  രാവിലെ 8.30 നു തന്നെ കൊളോസിയം പരിസരത്തു എത്തിയാൽ പാർക്കിംഗ് കിട്ടാൻ എളുപ്പമായിരിക്കും, നേരത്തെ ഇറങ്ങാം എന്ന് തലേന്ന് രാത്രി തോംസൺ ഓർമ്മിപ്പിച്ചിരുന്നു.  എന്നാൽ പ്രതീക്ഷിച്ച പോലെ ഞങ്ങൾ ഇറങ്ങിയത് ഏതാണ്ട് 9.30 നാണ്.  

റോം  നഗരത്തെക്കുറിച്ച്  പറയാനാണേൽ നിർത്താതെ പറയാനുണ്ട്.. ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ 3000 വർഷത്തെ ചരിത്രം ആധുനിക ജീവിതവുമായി വിളക്കി ചേർത്തു നിർത്തിയിരിക്കുന്ന ഒരു തുറന്ന മ്യൂസിയമാണ് റോം. ദുബായ് പോലുള്ള നഗരങ്ങൾ പഴമയുടെ ലാഞ്ചന പോലും പുറത്തു കാണാത്തെ തുടച്ചു നീക്കി  ആധുനികവൽക്കരണം നടത്തുമ്പോൾ പഴയതിന് പരമാവധി സംരക്ഷണം കൊടുത്തും പുതുക്കി പണിതും സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുകയാണ് റോം.  റോമിന്റെ ആധുനിക രൂപത്തിലുള്ള വികസനത്തിന്  അതൊരു തടസ്സമാണെങ്കിലും ആ പഴമയാണ് റോമിന്റെ ഭംഗിയും മുഖമുദ്രയും. പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിച്ചു മാറ്റാതെ നിലനിർത്തുന്നതിനാൽ റോഡും തെരുവിലെ വഴികളും വീതി കുറവാണ്.  അതനുസരിച്ചു ട്രാഫിക്കും ഞെങ്ങി ഞെരുങ്ങിയാണ് നീങ്ങുന്നത്.  ഹോട്ടലിൽ നിന്നിറങ്ങി കുറച്ചു ദൂരം ചെന്നപ്പോഴേക്കും  AD 270 കളിൽ ബാർബേറിയൻ അധിനിവേശത്തിൽ നിന്നും റോമിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിർമ്മിച്ച 19 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ നിർമ്മിച്ച Aurelian wall എന്ന കൂറ്റൻ മതിലിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. 10 മീറ്റർ ഉയരത്തിലും 3.5 മീറ്റർ കനത്തിലുമാണ് ഈ മതിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.  അങ്ങിങ്ങായി പലയിടത്തും പൊളിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇപ്പോഴും പ്രൗഡിക്ക്  ഒരു കുറവുമില്ലാതെ ഈ മതിൽ റോം നഗരത്തിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നത് കാണാം...

പള്ളികളുടെയും water fountains ന്റെയും നഗരമാണ് റോം. 900 ത്തിലേറെ ചർച്ചുകളും 280 ലേറെ fountains ഉം റോം നഗരത്തിലുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്‌.  ഇറ്റാലിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജോർജിയ മെലോണി ഇക്കാര്യം നരേന്ദ്ര മോഡിക്ക് വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുന്നതിന്റെ വീഡിയോ ഈയിടെ പലരും കണ്ടിരിക്കും...

പൂച്ചകൾക്ക് പ്രത്യേക അവകാശം ഉള്ള നഗരം കൂടിയാണ് റോം. അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന അവയെ ആരും. ഉപദ്രവിക്കാൻ പാടില്ല.  

പൂർണ്ണ അധികാരമുള്ള മറ്റൊരു രാജ്യം കൂടി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നഗരം എന്ന പെരുമ കൂടിയുണ്ട് റോമിന്.  വത്തിക്കാൻ സിറ്റി എന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യം റോമിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ഈജിപ്റ്റിൽ ഇന്ന് നിലവിലുള്ളതിനേക്കാൾ ഈജിപ്ഷ്യൻ പുരാതന വസ്തുക്കൾ റോമിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ. അധികാരവും കൈക്കരുത്തും ഉപയോഗിച്ചു പുരാതന കാലത്ത് കടത്തി കൊണ്ടുവന്നവ. അവയിൽ പലതും വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയത്തിൽ ഇപ്പോഴും കാണാൻ കഴിയും.

റോമിലെ തെരുവുകളുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ് ലാവ കല്ലുകൾ പാകിയ ചെറിയ റോഡുകളും ഈടു വഴികളും... ഉരുകിയൊലിക്കുന്ന ലാവയിൽ നിന്നും രൂപം കൊണ്ട കറുത്ത കല്ലുകൾ കൊണ്ടുള്ള വഴികൾ കാണാൻ നല്ല ഭംഗിയാണ്.  1500 കളിൽ പാകിയ ലാവ കല്ലുകളാണ് ഇന്നും റോമിലെ തെരുവിൽ നാം കാണുന്നത്. ബലമേറിയ ലാവ കല്ലുകൾക്കിടയിലെ വിടവിലൂടെ വെള്ളം ഊർന്നു പോകുന്നതിനാൽ ഒരു കേടും കൂടാതെ ഇവ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നിലനിൽക്കും.  റോമിലെ കല്ലുകൾ പോലും നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ കഥ പറയുമെന്ന് ചുരുക്കം.. കോടിക്കണക്കിന് കാൽ പാദങ്ങൾ പതിഞ്ഞ അതേ വഴികളിലൂടെയാണ് നമ്മളും നടക്കുന്നതെന്നതാണ് അതിന്റെ പ്രത്യേകത.

AD 70-72 കളിൽ നീരോ ചക്രവർത്തിയുടെ പതനത്തിനു ശേഷം കെട്ടിയുയർത്തിയ ചരിത്ര സ്മാരകം, പകുതിയോളം തകർന്ന ശേഷവും എന്തൊരു പ്രൌഡിയോടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്!  നീരോയുടെ കൃത്രിമ താടാകത്തിനു മുകളിലാണ് കൊളോസിയം പടുത്തുയർത്തിയിരിക്കുന്നത്.  വെസ്‌പെഷ്യൻ ചക്രവർത്തിയും മകൻ ടൈറ്റസും ചേർന്നാണ് AD 80 കളോടെ കോളസിയം പണി പൂർത്തിയാക്കി ഗ്ലാഡിയേറ്റർ ഗെയിമുകൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ജെറൂസലേമിലെ ജൂത തടവുകാരായിരുന്നു നിർമ്മാണ തൊഴിലാളികൾ. 80000 ത്തോളം കാണികളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ മാത്രം വിശാലമായിരുന്നു കൊളോസിയം.  

പിന്നീട് AD 500 കൾ വരെയുള്ള നാല് നൂറ്റാണ്ടുകൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ചോരയാണ്  കോളോസിയത്തിലെ ആർത്തു വിളിക്കുന്ന കാണികൾക്ക് മുന്നിൽ വീണത്!  റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം വന്ന ക്രിസ്ത്യൻ സാമ്രാജ്യമാണ് ഈ ചോരക്കളിക്ക്‌ നിയമം വഴി അറുതി വരുത്തിയത്.

ഗ്ലാഡിയേറ്റർ ഗെയിമുകൾ അവസാനിക്കുകയും ഭൂകമ്പത്തിലും മറ്റും കൊളോസിയം ഭാഗികമായി തകരുകയും ചെയ്തതോടെ കോളസിയത്തിന്റെ കഷ്ടകാലം ആരംഭിച്ചു.  റൊമാനിയക്കാർ കുറേ കാലം കൊളോസിയം  ഒരു ക്വാറി പോലെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു   കെട്ടിടങ്ങളും റോഡും മറ്റും പണിയാൻ കൊളോസിയത്തിൽ നിന്നും അടിച്ചു മാറ്റിയ കല്ലുകളും കമ്പികളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവത്രേ.  പിന്നീട് 1700 കളിൽ മാർപ്പാപ്പയാണ് ഇതിനു തടയിട്ടതും കൊളോസിയത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിന് തുടക്കമിട്ടതും... അതുകൊണ്ട്  നമുക്ക് കാണാൻ ആ മഹാത്ഭുതം ഇന്നും കുറച്ചൊക്കെ അവശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

കൊളോസിയം പരിസരത്ത്എ പ്പോഴും വലിയ തിരക്കാണ്.  കൊളോസിയം ബാക്ക് ഡ്രോപ്പിൽ വരുന്ന നല്ല ഫോട്ടോ കിട്ടുന്ന സ്പോട്ടുകളിലെല്ലാം ഊഴം കാത്തു ക്യൂ നിൽക്കണം.  ഉള്ളിൽ കയറാനുള്ള ടിക്കറ്റ് എടുക്കാനും നീണ്ട ക്യൂ കാണാം.. റോമിലെ ആദ്യ ദിവസത്തെ കറക്കത്തിനിടെ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും രാത്രിയും ഞങ്ങൾ കൊളോസിയം പരിസരത്തു കൂടികടന്നുപോയി. കൊളോസിയത്തിന്റെ പല വൈബിലുള്ള കുറേ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളും എടുക്കാൻ അത് സഹായകമായി. യൂറോപ്പ് ട്രിപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ മുതൽക്കൂട്ടായി ഞാൻ കാണുന്നത് ആ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളുമാണ്..

AD 70-72 കളിൽ നീരോ ചക്രവർത്തിയുടെ പതനത്തിനു ശേഷം കെട്ടിയുയർത്തിയ ചരിത്ര സ്മാരകം, പകുതിയോളം തകർന്ന ശേഷവും എന്തൊരു പ്രൌഡിയോടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്!  നീരോയുടെ കൃത്രിമ താടാകത്തിനു മുകളിലാണ് കൊളോസിയം പടുത്തുയർത്തിയിരിക്കുന്നത്.  വെസ്‌പെഷ്യൻ ചക്രവർത്തിയും മകൻ ടൈറ്റസും ചേർന്നാണ് AD 80 കളോടെ കോളസിയം പണി പൂർത്തിയാക്കി ഗ്ലാഡിയേറ്റർ ഗെയിമുകൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത്. ജെറൂസലേമിലെ ജൂത തടവുകാരായിരുന്നു നിർമ്മാണ തൊഴിലാളികൾ. 80000 ത്തോളം കാണികളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ മാത്രം വിശാലമായിരുന്നു കൊളോസിയം.  

പിന്നീട് AD 500 കൾ വരെയുള്ള നാല് നൂറ്റാണ്ടുകൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ചോരയാണ്  കോളോസിയത്തിലെ ആർത്തു വിളിക്കുന്ന കാണികൾക്ക് മുന്നിൽ വീണത്!  റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം വന്ന ക്രിസ്ത്യൻ സാമ്രാജ്യമാണ് ഈ ചോരക്കളിക്ക്‌ നിയമം വഴി അറുതി വരുത്തിയത്.

ഗ്ലാഡിയേറ്റർ ഗെയിമുകൾ അവസാനിക്കുകയും ഭൂകമ്പത്തിലും മറ്റും കൊളോസിയം ഭാഗികമായി തകരുകയും ചെയ്തതോടെ കോളസിയത്തിന്റെ കഷ്ടകാലം ആരംഭിച്ചു.  റൊമാനിയക്കാർ കുറേ കാലം കൊളോസിയം  ഒരു ക്വാറി പോലെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു   കെട്ടിടങ്ങളും റോഡും മറ്റും പണിയാൻ കൊളോസിയത്തിൽ നിന്നും അടിച്ചു മാറ്റിയ കല്ലുകളും കമ്പികളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവത്രേ.  പിന്നീട് 1700 കളിൽ മാർപ്പാപ്പയാണ് ഇതിനു തടയിട്ടതും കൊളോസിയത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിന് തുടക്കമിട്ടതും... അതുകൊണ്ട്  നമുക്ക് കാണാൻ ആ മഹാത്ഭുതം ഇന്നും കുറച്ചൊക്കെ അവശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

കൊളോസിയം പരിസരത്ത്എ പ്പോഴും വലിയ തിരക്കാണ്.  കൊളോസിയം ബാക്ക് ഡ്രോപ്പിൽ വരുന്ന നല്ല ഫോട്ടോ കിട്ടുന്ന സ്പോട്ടുകളിലെല്ലാം ഊഴം കാത്തു ക്യൂ നിൽക്കണം.  ഉള്ളിൽ കയറാനുള്ള ടിക്കറ്റ് എടുക്കാനും നീണ്ട ക്യൂ കാണാം.. റോമിലെ ആദ്യ ദിവസത്തെ കറക്കത്തിനിടെ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും രാത്രിയും ഞങ്ങൾ കൊളോസിയം പരിസരത്തു കൂടികടന്നുപോയി. കൊളോസിയത്തിന്റെ പല വൈബിലുള്ള കുറേ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളും എടുക്കാൻ അത് സഹായകമായി. യൂറോപ്പ് ട്രിപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ മുതൽക്കൂട്ടായി ഞാൻ കാണുന്നത് ആ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളുമാണ്..

കെട്ടിടം അതീവ മനോഹരമാണെന്നതു മാത്രമല്ല, ടിക്കറ്റ് എടുത്തു മുകളിൽ കയറിയാൽ റോം നഗരത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു 360 ഡിഗ്രി കാഴ്ചയും കിട്ടും. യൂറോപ്പിലെ മരങ്ങൾ പോലും കഥ പറയും എന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്.. നാടിന്റെ ഭംഗിക്കനുസരിച്ചു മരങ്ങളും അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി നിൽക്കുന്നത് പോലെ.. പല വലിപ്പത്തിലും പ്രത്യേക ആകൃതിയിലും വളരുന്ന മരങ്ങൾ യൂറോപ്പിൽ പലയിടത്തും കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.. അത്തരം രസകരമായ മരങ്ങളിൽ ഒന്ന് വിട്ടോറിയാനോ പരിസരത്തും കണ്ടു.
 

കെട്ടിടം അതീവ മനോഹരമാണെന്നതു മാത്രമല്ല, ടിക്കറ്റ് എടുത്തു മുകളിൽ കയറിയാൽ റോം നഗരത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു 360 ഡിഗ്രി കാഴ്ചയും കിട്ടും. യൂറോപ്പിലെ മരങ്ങൾ പോലും കഥ പറയും എന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്.. നാടിന്റെ ഭംഗിക്കനുസരിച്ചു മരങ്ങളും അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി നിൽക്കുന്നത് പോലെ.. പല വലിപ്പത്തിലും പ്രത്യേക ആകൃതിയിലും വളരുന്ന മരങ്ങൾ യൂറോപ്പിൽ പലയിടത്തും കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.. അത്തരം രസകരമായ മരങ്ങളിൽ ഒന്ന് വിട്ടോറിയാനോ പരിസരത്തും കണ്ടു.
 

വർഷങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം മുഴുവൻ അവിടെ ആർമാദിച്ചു തീർത്തു. അടുത്ത ഡെസ്റ്റിനേഷൻ തേടി പോവാനുള്ള സമയം എപ്പോഴോ അതിക്രമിച്ചെങ്കിലും ഞങ്ങളുടെ ഉത്സാഹം കണ്ടു തോംസൺ ശല്യം ചെയ്തില്ല. എന്നാൽ അവിടെ ചിലവഴിച്ച അധിക സമയത്തിന്റെ വില ഞങ്ങളുടെ മറ്റു രണ്ടു ഡെസ്റ്റിനേഷനുകൾ ആയിരുന്നു..
 

വർഷങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം മുഴുവൻ അവിടെ ആർമാദിച്ചു തീർത്തു. അടുത്ത ഡെസ്റ്റിനേഷൻ തേടി പോവാനുള്ള സമയം എപ്പോഴോ അതിക്രമിച്ചെങ്കിലും ഞങ്ങളുടെ ഉത്സാഹം കണ്ടു തോംസൺ ശല്യം ചെയ്തില്ല. എന്നാൽ അവിടെ ചിലവഴിച്ച അധിക സമയത്തിന്റെ വില ഞങ്ങളുടെ മറ്റു രണ്ടു ഡെസ്റ്റിനേഷനുകൾ ആയിരുന്നു..
 

പിന്നീട് 754 തൊട്ട് AD 1870 വരെ വത്തിക്കാൻ ഉൾപ്പെടെ മധ്യ ഇറ്റലിയിടെ ഭൂരിഭാഗവും പോപ്പിന്റെ ഭരണത്തിൽ കീഴിലായിരുന്നു. 1870 ൽ റോം kingdom of italy യുടെ ഭാഗമായപ്പോഴും വത്തിക്കാൻ അതിനോട് ചേർക്കാൻ പോപ്പ് തയാറായിരുന്നില്ല. വത്തിക്കാൻ മതിലിനുള്ളിൽ ചെറിയ ഒരു സാമ്രാജ്യമായി, സ്വയം തടവുകാരെ പോലെ പോപ്പും കൂട്ടരും വത്തിക്കാനിൽ തന്നെ തുടർന്നു.. 1929 വരെ ആ അവസ്ഥ തുടർന്നു. പിന്നീട് വന്ന Lateran ഉടമ്പടി വഴി ഇറ്റലി വത്തിക്കാനെ റോമിനകത്തുള്ള ഒരു രാജ്യമായി അംഗീകരിച്ചു അത് വരെ നിലനിന്നിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ അരക്ഷിതത്വം അവസാനിപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ 108 ഏക്കറിൽ സ്വന്തമായി നിയമ, ഭരണ വ്യവസ്തിയും ബാങ്കിങ് സമ്പ്രദായവുമുള്ള ഒരു കൊച്ചു രാജ്യമായി ഇന്ന് വത്തിക്കാൻ റോമിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

പിന്നീട് 754 തൊട്ട് AD 1870 വരെ വത്തിക്കാൻ ഉൾപ്പെടെ മധ്യ ഇറ്റലിയിടെ ഭൂരിഭാഗവും പോപ്പിന്റെ ഭരണത്തിൽ കീഴിലായിരുന്നു. 1870 ൽ റോം kingdom of italy യുടെ ഭാഗമായപ്പോഴും വത്തിക്കാൻ അതിനോട് ചേർക്കാൻ പോപ്പ് തയാറായിരുന്നില്ല. വത്തിക്കാൻ മതിലിനുള്ളിൽ ചെറിയ ഒരു സാമ്രാജ്യമായി, സ്വയം തടവുകാരെ പോലെ പോപ്പും കൂട്ടരും വത്തിക്കാനിൽ തന്നെ തുടർന്നു.. 1929 വരെ ആ അവസ്ഥ തുടർന്നു. പിന്നീട് വന്ന Lateran ഉടമ്പടി വഴി ഇറ്റലി വത്തിക്കാനെ റോമിനകത്തുള്ള ഒരു രാജ്യമായി അംഗീകരിച്ചു അത് വരെ നിലനിന്നിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ അരക്ഷിതത്വം അവസാനിപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ 108 ഏക്കറിൽ സ്വന്തമായി നിയമ, ഭരണ വ്യവസ്തിയും ബാങ്കിങ് സമ്പ്രദായവുമുള്ള ഒരു കൊച്ചു രാജ്യമായി ഇന്ന് വത്തിക്കാൻ റോമിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തിനിടെ കൂട്ടം തെറ്റാതെ മ്യൂസിയം കാണുക എന്നത് തന്നെ വലിയൊരു സാഹസികതയാണ്.  കുട്ടികൾക്ക്‌ കാലു കഴച്ചു ഇടയിൽ വിശ്രമിക്കേണ്ടി വന്നു.  അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഞങ്ങൾ അൽപ്പം വേഗത്തിൽ എല്ലാം കണ്ടു തീർത്തു. എന്നിട്ട് പോലും 2.5 മണിക്കൂറിലേറെ അകത്തു ചിലവഴിക്കേണ്ടി വന്നു.  ജനത്തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ സന്ദർശകർക്ക് കൃത്യമായ ഒരു വഴിയിലൂടെ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയൂ.  കയറുന്നവരും ഇറങ്ങുന്നവരും പരസ്പരം കൂടിക്കലർന്നു തിരക്ക് കൂടാതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണത്.  1932 ൽ നിർമ്മിച്ച വലിയൊരു സ്‌പൈറൽ ഗോവണിയിറങ്ങിയാണ് കാഴ്ചകളുടെ ഈ മഹാലോകത്ത് നിന്നും പുറത്തു കടക്കുന്നത്.  പുതിയ പോപ്പിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സിസ്റ്റിൻ ചാപ്പലും കന്യാമറിയത്തിന്റെ നന്മകളും ചിത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞ immaculate conception റൂമുമെല്ലാം വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
 

വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തിനിടെ കൂട്ടം തെറ്റാതെ മ്യൂസിയം കാണുക എന്നത് തന്നെ വലിയൊരു സാഹസികതയാണ്.  കുട്ടികൾക്ക്‌ കാലു കഴച്ചു ഇടയിൽ വിശ്രമിക്കേണ്ടി വന്നു.  അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഞങ്ങൾ അൽപ്പം വേഗത്തിൽ എല്ലാം കണ്ടു തീർത്തു. എന്നിട്ട് പോലും 2.5 മണിക്കൂറിലേറെ അകത്തു ചിലവഴിക്കേണ്ടി വന്നു.  ജനത്തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ സന്ദർശകർക്ക് കൃത്യമായ ഒരു വഴിയിലൂടെ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയൂ.  കയറുന്നവരും ഇറങ്ങുന്നവരും പരസ്പരം കൂടിക്കലർന്നു തിരക്ക് കൂടാതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണത്.  1932 ൽ നിർമ്മിച്ച വലിയൊരു സ്‌പൈറൽ ഗോവണിയിറങ്ങിയാണ് കാഴ്ചകളുടെ ഈ മഹാലോകത്ത് നിന്നും പുറത്തു കടക്കുന്നത്.  പുതിയ പോപ്പിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സിസ്റ്റിൻ ചാപ്പലും കന്യാമറിയത്തിന്റെ നന്മകളും ചിത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞ immaculate conception റൂമുമെല്ലാം വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
 

പിന്നീട് 1500-600 കളിലാണ് പഴയ കെട്ടിടം പൊളിച്ചു ഇന്ന് കാണുന്ന അതിഗംഭീരമായ രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചത്.  Bramante  എന്നൊരാളാണ് കെട്ടിടം ഡിസൈൻ ചെയ്തതെങ്കിലും പിന്നീട് മൈക്കൽ ആഞ്ചലോ അത് ഏറ്റെടുത്തു പ്ലാനിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും കെട്ടിടത്തിന്റെ ഡോം ഡിസൈൻ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചർച്ചായി സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക റോമിന്റെ തന്നെ ഒരു പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. മാർപാപ്പ വിശ്വാസികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് സ്‌ക്വയറും ഈ ചർച്ചിനോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്കയിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോഴേക്കും നേരം ഇരുട്ടി. എല്ലാവരും നല്ലപോലെ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു. ഡിന്നർ കഴിഞ്ഞു ഹോട്ടലിൽ എത്തിയപ്പോഴേക്കും എല്ലാവരും ഉറങ്ങാനുള്ള മൂഡിലായിരുന്നു.  എന്നാൽ രാത്രി റോം നഗരത്തിലൂടെ ഒന്നുകൂടി കറങ്ങാൻ ഞാനും തോമസണും നേരത്തെ പ്ലാൻ ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെ രാത്രി 11 മണിയോടെ കാറുമെടുത്തു ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും പുറത്തിറങ്ങി.  നേരെ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്കയുടെ നൈറ്റ്‌ വ്യൂ കാണാൻ പോയി. തിരക്ക്ന നന്നേ കുറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും അപ്പോഴും ആ പരിസരത്തു ടൂറിസ്റ്റുകളുണ്ടായിരുന്നു.  ടൂറിസ്റ്റുകളുടെ തിരക്കും ബഹളവുമില്ലാതെ ചില നല്ല ഫോട്ടോകൾ എടുക്കാൻ ഈ വരവ് സഹായകമായി.

പിന്നീട് 1500-600 കളിലാണ് പഴയ കെട്ടിടം പൊളിച്ചു ഇന്ന് കാണുന്ന അതിഗംഭീരമായ രീതിയിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചത്.  Bramante  എന്നൊരാളാണ് കെട്ടിടം ഡിസൈൻ ചെയ്തതെങ്കിലും പിന്നീട് മൈക്കൽ ആഞ്ചലോ അത് ഏറ്റെടുത്തു പ്ലാനിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും കെട്ടിടത്തിന്റെ ഡോം ഡിസൈൻ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചർച്ചായി സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക റോമിന്റെ തന്നെ ഒരു പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. മാർപാപ്പ വിശ്വാസികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് സ്‌ക്വയറും ഈ ചർച്ചിനോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്കയിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോഴേക്കും നേരം ഇരുട്ടി. എല്ലാവരും നല്ലപോലെ ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു. ഡിന്നർ കഴിഞ്ഞു ഹോട്ടലിൽ എത്തിയപ്പോഴേക്കും എല്ലാവരും ഉറങ്ങാനുള്ള മൂഡിലായിരുന്നു.  എന്നാൽ രാത്രി റോം നഗരത്തിലൂടെ ഒന്നുകൂടി കറങ്ങാൻ ഞാനും തോമസണും നേരത്തെ പ്ലാൻ ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെ രാത്രി 11 മണിയോടെ കാറുമെടുത്തു ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വീണ്ടും പുറത്തിറങ്ങി.  നേരെ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്കയുടെ നൈറ്റ്‌ വ്യൂ കാണാൻ പോയി. തിരക്ക്ന നന്നേ കുറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും അപ്പോഴും ആ പരിസരത്തു ടൂറിസ്റ്റുകളുണ്ടായിരുന്നു.  ടൂറിസ്റ്റുകളുടെ തിരക്കും ബഹളവുമില്ലാതെ ചില നല്ല ഫോട്ടോകൾ എടുക്കാൻ ഈ വരവ് സഹായകമായി.

റോമിലെ രസകരമായ ചില വിശ്വാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നല്ലോ. അത്തരം ഒരു വിശ്വാസം ട്രെവി ഫൗണ്ടൻ ചുറ്റിപ്പറ്റിയും നിലവിലുണ്ട്.  ഫൗണ്ടനിലേക്ക് ഒരു കോയിൻ ഇട്ടാൽ റോമിൽ വീണ്ടും വരാനുള്ള ഭാഗ്യം ലഭിക്കുമെന്നും, രണ്ടു കോയിൻ ഇട്ടാൽ ഒരു ലൗവറെ കിട്ടുമെന്നും മൂന്നു കോയിൻ ഇട്ടാൽ അയാളെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.  കോയിൻ ഇടുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം നടന്നാലും ഇല്ലെങ്കിലും ആ കോയിൻ കൊണ്ട് റോമിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ പല ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നുണ്ട്.. ശരാശരി 3000 യൂറോ, അഥവാ 3.25 ലക്ഷത്തിലേറെ രൂപ ഒരു ദിവസം നാണയങ്ങളായി ഈ ഫൗണ്ടനിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്‌.  അതെല്ലാം ചാരിറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയാണ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്.
 

റോമിലെ രസകരമായ ചില വിശ്വാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നല്ലോ. അത്തരം ഒരു വിശ്വാസം ട്രെവി ഫൗണ്ടൻ ചുറ്റിപ്പറ്റിയും നിലവിലുണ്ട്.  ഫൗണ്ടനിലേക്ക് ഒരു കോയിൻ ഇട്ടാൽ റോമിൽ വീണ്ടും വരാനുള്ള ഭാഗ്യം ലഭിക്കുമെന്നും, രണ്ടു കോയിൻ ഇട്ടാൽ ഒരു ലൗവറെ കിട്ടുമെന്നും മൂന്നു കോയിൻ ഇട്ടാൽ അയാളെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.  കോയിൻ ഇടുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം നടന്നാലും ഇല്ലെങ്കിലും ആ കോയിൻ കൊണ്ട് റോമിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ പല ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നുണ്ട്.. ശരാശരി 3000 യൂറോ, അഥവാ 3.25 ലക്ഷത്തിലേറെ രൂപ ഒരു ദിവസം നാണയങ്ങളായി ഈ ഫൗണ്ടനിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്‌.  അതെല്ലാം ചാരിറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയാണ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്.
 

 ആദ്യത്തെ ശില്പിയോടുള്ള ആദരസൂചകമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും പാന്തിയോണിന്റെ  മുൻഭാഗത്തു കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ബലപ്പെടുത്തിയ കോൺക്രീറ്റ് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും  ചുമരിന്റേതല്ലാതെ മറ്റു താങ്ങുകൾ ഒന്നുമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നതുമായ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഡോം പാന്തിയോണിനു അവകാശപ്പെട്ടതാണ്.  ഈ ഡോമിന് മുകളിലെ വലിയൊരു തുള മാത്രമാണ് ഉള്ളിലെ നാച്ചുറൽ  ലൈറ്റിന്റെ ഒരേയൊരു സ്രോതസ്സ്.  അതിലൂടെ മഴ വെള്ളം അകത്തു കടക്കുമെങ്കിലും. തറയുടെ പ്രത്യേക നിർമ്മാണ രീതി കൊണ്ട് വെള്ളം കെട്ടി നിൽക്കാതെ പെട്ടെന്ന് വാർന്നു പോകും. 

പാന്തിയോൺ പരിസരത്ത് ഞങ്ങൾ എത്തുമ്പോൾ ഏതാണ്ട് രാത്രി 12 മണിയായിരുന്നു.  വൈകീട്ട് 5 മണി വരെ മാത്രമേ അകത്തേക്ക് പ്രവേശനമുള്ളു.. പാന്തിയോണിന്റെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കുകയും അകത്തെ ഫോട്ടോകൾ കാണുകയും ചെയ്തപ്പോൾ,  ട്യൂലിപ് ഗാർഡനിൽ ചിലവഴിച്ച അധിക സമയത്തിന് വലിയ വിലകൊടുക്കേണ്ടി വന്നു എന്ന കുറ്റബോധം തോന്നുന്നുണ്ട്.    എന്തായാലും പാന്തിയോണിന്റെ മുൻഭാഗത്തു നിന്നും ചില ഫോട്ടോകൾ എടുത്തപ്പോഴേക്കും അതുവരെ ചെറിയ ചാറ്റലിൽ ഒതുങ്ങി നിന്ന മഴ കൂടുതൽ ശക്തമായി.  അതോടെ  മനോഹരമായ റോം നഗരത്തിലെ കറക്കത്തിനു വിരാമമിട്ട് ഞങ്ങൾ ഹോട്ടൽ റൂമിലേക്ക്‌ മടങ്ങി.  രാവിലെ ഞങ്ങളുടെ അടുത്ത ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ ഫ്ലോറൻസിലേക്കുള്ള റോഡ് ട്രിപ്പാണ്.  ഫ്ലോറൻസ് വിശേഷങ്ങൾ അടുത്ത ഭാഗങ്ങളിൽ വായിക്കാം..

 ആദ്യത്തെ ശില്പിയോടുള്ള ആദരസൂചകമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും പാന്തിയോണിന്റെ  മുൻഭാഗത്തു കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ബലപ്പെടുത്തിയ കോൺക്രീറ്റ് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതും  ചുമരിന്റേതല്ലാതെ മറ്റു താങ്ങുകൾ ഒന്നുമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നതുമായ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഡോം പാന്തിയോണിനു അവകാശപ്പെട്ടതാണ്.  ഈ ഡോമിന് മുകളിലെ വലിയൊരു തുള മാത്രമാണ് ഉള്ളിലെ നാച്ചുറൽ  ലൈറ്റിന്റെ ഒരേയൊരു സ്രോതസ്സ്.  അതിലൂടെ മഴ വെള്ളം അകത്തു കടക്കുമെങ്കിലും. തറയുടെ പ്രത്യേക നിർമ്മാണ രീതി കൊണ്ട് വെള്ളം കെട്ടി നിൽക്കാതെ പെട്ടെന്ന് വാർന്നു പോകും. 

പാന്തിയോൺ പരിസരത്ത് ഞങ്ങൾ എത്തുമ്പോൾ ഏതാണ്ട് രാത്രി 12 മണിയായിരുന്നു.  വൈകീട്ട് 5 മണി വരെ മാത്രമേ അകത്തേക്ക് പ്രവേശനമുള്ളു.. പാന്തിയോണിന്റെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കുകയും അകത്തെ ഫോട്ടോകൾ കാണുകയും ചെയ്തപ്പോൾ,  ട്യൂലിപ് ഗാർഡനിൽ ചിലവഴിച്ച അധിക സമയത്തിന് വലിയ വിലകൊടുക്കേണ്ടി വന്നു എന്ന കുറ്റബോധം തോന്നുന്നുണ്ട്.    എന്തായാലും പാന്തിയോണിന്റെ മുൻഭാഗത്തു നിന്നും ചില ഫോട്ടോകൾ എടുത്തപ്പോഴേക്കും അതുവരെ ചെറിയ ചാറ്റലിൽ ഒതുങ്ങി നിന്ന മഴ കൂടുതൽ ശക്തമായി.  അതോടെ  മനോഹരമായ റോം നഗരത്തിലെ കറക്കത്തിനു വിരാമമിട്ട് ഞങ്ങൾ ഹോട്ടൽ റൂമിലേക്ക്‌ മടങ്ങി.  രാവിലെ ഞങ്ങളുടെ അടുത്ത ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ ഫ്ലോറൻസിലേക്കുള്ള റോഡ് ട്രിപ്പാണ്.  ഫ്ലോറൻസ് വിശേഷങ്ങൾ അടുത്ത ഭാഗങ്ങളിൽ വായിക്കാം..